ایران پند

صنایع آلومینیم

آلومینیم عنصری شیمیایی است. این عنصر یک فلز نرم،تهران-ایرنا- شکلگیری نخستین کارخانه صنعت آلومینیوم ایران قدمتی نزدیک به 5 دهه در کارنامه دارد و از سال 1351 خطوط تولید شمش در کارخانه ایرالکو راه اندازی شد و این مجموعه سالها به فعالیت خود ادامه داد تا در دوران جمهوری اسلامی کارخانه های المهدی و سپس هرمزال وارد مدار تولید شدند.اما اکنون سخن از سرمایه گذاری میلیارددلاری در کارخانه آلمینیوم جنوب برای دستیابی به ظرفیت کیلیونی به میان آمده است.

بررسی پیشینه کارخانه آلومینیوم جنوب که در منطقه ویژه صنایع انرژی بر لامرد(استان فارس) واقع شده ،گویای آن است که در سال 1382 شرکت مجتمع صنایع آلومینیوم جنوب(سالکو) به منظور توسعه صنایع انرژی بر و با هدف  صادرات، رفع فقر، افزایش اشتغال و استفاده بهینه از منابع عظیم گازی  کشور با ساخت یک کارخانه ذوب آلومینیوم با ظرفیت تقریبی یک میلیون تن در سال در سه فاز جداگانه برنامه ریزی شد.

چشم انداز پیش بینی شده برای شکلگیری این مجموعه، تبدیل شدن به بزرگترین تولید کننده آلومینیوم در کشور و قرار گرفتن در جمع چهار تولیدکننده برتر آلومینیوم در خاورمیانه از راه توسعه ظرفیت تولید آلومینیوم برای ایجاد ارزش افزوده در بخش انرژی و دسترسی به بازار های صادراتی است.

قرارداد این شرکت در سال 1390 به صورت EPCF (مهندسی، اجرا و ساخت با شرط تامین مالی) باشرکت NFC چین امضا شد و اعتبار اسنادی آن در سال 1394 فعال شد.

اکنون طبق پیشبینی های صورت گرفته انتظار میرود، افتتاح رسمی فاز نخست آلمینیوم جنوب(سالکو) آذر ماه امسال با حضور مقام های ذیربط کلید بخورد و به این ترتیب یک سوم از ظرفیت کارخانه فعال خواهد شد.

آمارها نشان میدهد که میزان کل سرمایه گذاری این طرح یک میلیارد دلار است و اشتغالزایی مستقیم این کارخانه یک هزار و دویست نفر در نظر گرفته شده است.

طرح آلومینیوم جنوب با مشارکت سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران و سرمایه گذاری غدیر شکل گرفت.

یکی از ویژگی های پروژه سالکو مشارکت پنج بانک کشور بوده است که با هدایت بانک صادرات صورت گرفته است.

کارخانه آلومینیوم جنوب قرار است با ظرفیت 100 هزار تن از مجموع 300 هزار تن فاز نخست،وارد مدار تولید شود. دیگ های فاز نخست این مجموعه به مرور وارد مدار تولید میشود و در سال 1399 تکمیل خواهد شد. سالکو با تکمیل سه فاز به ظرفیت یک میلیون تن خواهد رسید.

هدف صنعت آلومینیوم ایران در سال99

جمهوری اسلامی برای افق 99 دستیابی به تولید 823 هزار تن شمش آلومینیومی را هدف گذاری کرده که برای تحقق این مهم یک میلیارد و 800 میلیون دلار سرمایه گذاری صرف میشود. صنعت آلومینیوم پس از سال ها  از شکل گیری مثلث 3 وجهی ایرالکو،المهدی و هرمزال تبدیل به مربع 4ضلعی میشود که آلومینیوم جنوب از یک ایده کلان روی کاغذ ،تبدیل به یک ضلع تولید در این بخش میشود.

سهم 5/21 درصد آلومینیوم از کل سرمایه گذاری

سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران پیش از این اعلام کرده بود، میزان سرمایه گذاری مورد نیاز برای طرح های توسعه زنجیره آلومینیوم 11 میلیارد دلار است که 5/21 درصد از کل سرمایه گذاری مورد نیاز بخش معدن و صنایع معدنی را تا افق 1404 در برمیگیرد.

ایران در جمع تولید کنندگان میلیونی آلومینیوم خاورمیانه

امروز در منطقه خاورمیانه شرکت های “صحار”  در عمان، “قط آلوم” در قطر، “دوبال” در امیرنشین دوبی ،”امال” در ابوظبی امارات، “آلبا” در بحرین، “معادن” در عربستان و “اجیپتالوم” در مصر شرکت های مهم تولیدکننده آلومینیوم به شمار میروند امابهره برداری از کارخانه آلومینیوم جنوب موجب میشود که کشورمان در شمار تولید کنندگان میلیونی این فلز راهبردی قرار گیرد.

امروز باوجود اینکه جمهوری اسلامی در تولید شمش آلومینیوم با کشور های حاشیه خلیج فارس فاصله پیدا کرده ،در حالیکه برنامه ریزی و اجرای برنامه تاسیس نخستین کارخانه آلومینیوم ایران مربوط به نیمه دوم دهه 40 شمسی است و درسال های آغازین دهه 50 به بهره برداری رسید، هیچ یک از کشورهای منطقه در این عرصه حاضر نبودند، اما جنگ تحمیلی یکی از عوامل موثر در عقب ماندگی در این بخش محسوب میشود.

علاوه بر این دوران سازندگی نیز اولویت های دیگر ،مانع از توجه به این بخش شده اما اکنون شرایط اقتصاد مقاومتی بستری برای توجه به این بخش فراهم ساخته زیرا منابع غنی انرژی کشورمان یکی از دلایل اهمیت دادن به صنعت آلومینیوم محسوب میشود.

مطالعات نشان میدهد که 25 درصد قیمت تمام شده صنعت آلومینیوم مربوط به انرژی است بنابراین در این عرصه کشورمان با برخورداری از ذخایر گسترده نفت و گاز میتواند جایگاه خود را ارتقا بخشد.

واقعیت اینکه آمریکا روزگاری برای ساخت نخستین کارخانه آلومینیوم با ایران همکاری داشت اما امروز جمهوری اسلامی پشرفت های شتابدهنده در امور گوناگون دارد و بنابراین برای جلوگیری از رشد ایران ،واشنگتن کشورهای مختلف از جمله اروپایی را تحت فشار قرار میدهد تا مانع از همکاری در زمینه های لازم شود.

متخصصان ایرانی نیز میدانند که بومی سازی صنایع ، از جمله آلومینیوم میتواند زمینه رشد آن را فراهم سازد اما بهره گیری از سرمایه گذاری های مشترک یکی از راه های پیشرفت در این عرصه است.

اکنون سند چشم انداز 1404 به عنوان نقشه راه بخش های مختلف به حساب می آید.اما برای اینکه این سند در حد آرزو نباشد بخش های مختلف با همگرایی و همپوشانی میتوانند نقش موثر در تحقق اهداف افق 1404 داشته باشند.

چرخه تولید و مصرف آلومینیوم

فلز آلومینیوم اولیه در 3 مرحله تولید میشود:

  • مراحل استخراج بوکیست
  • مراحل استحصال آلومینا از بوکیست
  • فرآیند احیا

سنگ بوکیست از فرآیندی با استفاده از روش شیمیایی در کارخانه های تولید آلومینا به اکسید آلومینیوم یا آلومینا تبدیل میشود.از فرآیند 4 تن بوکیست 2 تن پودر آلومینا به دست آمده و از این مقدار 1 تن فلز آلومینیوم استحصال میشود.

آلومینیوم استحصال شده به صورت مذاب ،شمش،اسلب ، بیلت و…. دراختیار صنایع پایین دست قرار میگیرد و با استفاده از عملیات ریخته گری ، نورد یا اکستروژن تبدیل به محصولات مختلف میشود.

این محصولات پس از پایان عمر مفید خود به قراضه های آلومینیومی تبدیل و دوباره مذاب میشوند و در صنایع مختلف مورد استفاده قرار میگیرند.

بنابر این میتوان گفت فلز آلومینیوم جز عناصر دوستدار محیط زیست است و حتی زباله های آلومینیومی با صرف هزینه ای بسیار کم دوباره قابل استفاده خواهد بود.

ظرفیت تولید آلومینیوم در کشور

در حال حاضر آلومینیوم اولیه در شرکت های آلومینیوم ایران (ایرالکو)در اراک و آلومینیوم المهدی ،هرمزال در بندرعباس و جاجرم با مجموع ظرفیت اسمی نصب شده 468 هزار تن در سال تولید میشود.ایرالکو 175 هزار تن ،المهدی 110 هزار تن ، هرمزال 143 هزار تن ، جاجرم 40 هزار تن  و با راه اندازی فاز نخست آلومینیوم جنوب با ظرفیت 300 هزار تن در سال با فناوری 430 کیلوامپر میزان تولید آلومینیوم کشور به 768 هزار تن رسیده و با راه اندازی فاز دوم آلومینیوم در ایران به بیش از 1.3 میلیون تن در سال خواهد رسید.

راهکار های بهبود تولید

بر اساس بررسی های انجام شده باوجود اینکه از مزیت های مهم ایران در تولید آلومینیوم اولیه ، انرژی و نیروی انسانی ارزان است اما متاسفانه به دلیل تحریم ها و امضا نشدن قرارداد های بلند مدت خرید آلومیتا، پترولیوم کک واند وگشایش نیافتن ال سی ، این مواد اولیه به وسیله واسطه ها با نرخ بالاتری خریداری میشوند به گونه ای که نرخ تمام شده آلومینیوم در داخل بیش از شرکت های تولیدکننده در منطقه خلیج فارس است.

پروژه های توسعه صنعت آلومینیوم

درحال حاضر کشور به دلیل تامین مواد اولیه از جمله آلومینا و پترولیوم کک به مشکلات عدیده ای برخورد کرده و لازم است برای تامین مواد اولیه و کاهش هزینه های تولید کارخانه های تولید آلومینا و پترولیوم کک ساخته شوند.

ازجمله مشکلات موجود میتوان به نرسیدن مواد اولیه به دلایل مختلف ازجمله تحریم ها و همچنین خرید این مواد با قیمت های بسیار بالاتر از نرخ جهانی اشاره کرد.

برای تامین مواد اولیه مورد نیاز صنعت آلومینیوم،اجرای این پروژه ها از ضروریات این صنعت است.

  • ساخت کارخانه تولید آلومینا با ظرفیت 3 میلیون تن در سال
  • ساخت کارخانه تولید پترولیوم کک با استفاده از پسماندهای پالایشگاه ها با ظرفیت 500 هزار تن
  • ساخت نیروگاه های جدید برای تامین برق تضمین شده پایدار کارخانه های آلومینیوم
  • اتصال کارخانه های تولید کننده آلومینیوم به شبکه ریلی
  • کشف معادن جدید بوکسیت در کشور

فراخوان های حوزه آلومينيوم


  • آلیاژC37000-CuZn38Pb1

    مشاهده فراخوان


  • پودر آلومینیم با خلوص بالای 98 درصد

    مشاهده فراخوان


  • تنگستن-مس

    مشاهده فراخوان


  • مس برلیوم

    مشاهده فراخوان


  • فولاد ماریجینگ 300

    مشاهده فراخوان


  • فولاد ماریجینگ 350

    مشاهده فراخوان


  • فولاد 52100-100Cr6

    مشاهده فراخوان


  • فولاد 8238

    مشاهده فراخوان


  • فولاد 8877

    مشاهده فراخوان


  • فولاد 316

    مشاهده فراخوان


  • فولاد 321

    مشاهده فراخوان


  • فولاد 4130

    مشاهده فراخوان


  • فولاد 302

    مشاهده فراخوان


  • اکسید آلومینیم

    مشاهده فراخوان


  • آلیاژ برنز آلومینیم-UNSC63600 کابل ها و اتصالات

    مشاهده فراخوان


  • آلیاژ آلومینیم 7075

    مشاهده فراخوان


  • آلیاژ آلومینیم 6082

    مشاهده فراخوان


  • آلیاژ آلومینیم 6063

    مشاهده فراخوان


  • آلیاژ آلومینیم 6061

    مشاهده فراخوان


  • آلیاژ آلومینیم 225

    مشاهده فراخوان


  • آلیاژ آلومینیم 1100

    مشاهده فراخوان


  • آلیاژ آلومینیم 319

    مشاهده فراخوان